अजनाळे येथे १००० लिटर 'दशपर्णी अर्क' निर्मितीचे यशस्वी प्रात्यक्षिक; सेंद्रिय शेतीकडे शेतकऱ्यांचे पाऊल

अजनाळे (ता. धुळे):

रासायनिक खते आणि कीटकनाशकांच्या अतिवापराला फाटा देत सेंद्रिय शेतीला चालना देण्यासाठी धुळे तालुक्यातील मौजे अजनाळे येथे कृषी विभागाच्या मार्गदर्शनाखाली शेतकऱ्यांसाठी दशपर्णी अर्क (सेंद्रिय कीटकनाशक) तयार करण्याचे भव्य प्रात्यक्षिक आयोजित करण्यात आले होते. या उपक्रमांतर्गत गावातील शेतकऱ्यांनी आणि महिला बचत गटांनी एकत्र येत तब्बल १००० लिटर दशपर्णी अर्क तयार केला.

कमी खर्चिक आणि बिनविषारी कीड नियंत्रण

या कार्यक्रमात उपस्थित कृषी तज्ज्ञांनी शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करताना सांगितले की, दशपर्णी अर्क हे अत्यंत कमी खर्चिक आणि पूर्णपणे बिनविषारी आहे. पिकांवरील विविध किडी व बुरशीच्या नियंत्रणासाठी हे अर्क अत्यंत प्रभावी ठरते.

महत्त्वाचा फायदा: रासायनिक कीटकनाशकांच्या तुलनेत या सेंद्रिय अर्कामुळे पिकांची वाढ उत्तम होते. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, भाजीपाल्यावर याची फवारणी केल्यानंतर अवघ्या काही दिवसांतच तो खाण्यासाठी सुरक्षित व वापरण्यायोग्य होतो.

अशी आहे दशपर्णी अर्क बनवण्याची प्रक्रिया

स्थानिक महिला बचत गटांच्या आणि कृषी सखींच्या माध्यमातून हे अर्क तयार करण्याची अचूक पद्धत शेतकऱ्यांना समजावून सांगण्यात आली. यामध्ये परिसरातील वनस्पतींच्या पानांचा वापर करण्यात आला:

वापरण्यात आलेली पाने: कडुनिंब, सीताफळ, धोतरा, रुई, करंज, निरगुडी, पपई, एरंड, गुळवेल आणि बेशरम.

आंबवण प्रक्रिया: या सर्व वनस्पतींच्या पानांचे मिश्रण करून ते सुमारे एक महिना (३० दिवस) आंबवावे लागते. तसेच हे द्रावण दररोज न विसरता ढवळावे लागते, अशी तांत्रिक माहिती यावेळी देण्यात आली.

या पर्यावरणपूरक उपक्रमाला कृषी विभागातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचे मोलाचे मार्गदर्शन लाभले. कार्यक्रमास मान्यवर उपस्थित होते तालुका कृषी अधिकारी माधुरी गायकवाड मंडळ कृषी अधिकारी राजेंद्र बोरसे राहुल गायकवाड उपकृषी अधिकारी कुसुंबा. प्रदीप कापडणे सहाय्यक कृषी अधिकारी, अजनाळे. अमोलसिंग राजपूत सहाय्यक कृषी अधिकारी. छायाताई संग्रामसिंग राजपूत कृषी सखी. कल्पनाताई जब्बारसिंग राजपूत अध्यक्षा, अहिल्यादेवी महिला शेतकरी सेंद्रिय गट अजनाळे व परिसरातील प्रगतशील शेतकरी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. उपस्थितांना सेंद्रिय शेतीचे महत्त्व आणि पर्यावरणपूरक कीड व्यवस्थापनाबाबत सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले. या उपक्रमामुळे अजनाळे परिसरातील शेतकरी आता सेंद्रिय शेतीकडे अधिक आत्मविश्वासाने वळताना दिसत आहेत