भारतीय चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या निधनाची बातमी समोर आली असून, त्यांच्या अभिनयाचा प्रवास आणि त्यांनी व्यक्त केलेले विचार पुन्हा चर्चेत आले आहेत. वयाच्या ७५व्या वर्षी गोव्यात हृदयविकाराच्या झटक्याने त्यांचे निधन झाल्याचे दिलेल्या वृत्तात म्हटले आहे. मात्र, ही माहिती अधिकृत स्रोतांकडून स्वतंत्रपणे पडताळणे आवश्यक आहे.
दिलेल्या वृत्तानुसार, नाना पाटेकर गोव्यातील त्यांच्या कौटुंबिक निवासस्थानी असताना त्यांना हृदयविकाराचा झटका आला. त्यानंतर सकाळी सुमारे ५ वाजून २० मिनिटांनी त्यांना जवळच्या रुग्णालयात नेण्यात आले. तेथे सुमारे ४५ मिनिटे त्यांच्यावर सीपीआरद्वारे उपचार करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला; मात्र त्यांना वाचवता आले नाही, असे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.
नाना पाटेकर यांचे पुत्र मल्हार यांनी ‘द इंडियन एक्स्प्रेस’शी बोलताना या बातमीला दुजोरा दिल्याचे संबंधित वृत्तात म्हटले आहे. आपण सध्या पुण्यात असून गोव्याकडे रवाना होत असल्याचे आणि लवकरच सविस्तर निवेदन प्रसिद्ध करणार असल्याचे त्यांनी सांगितल्याचा उल्लेखही करण्यात आला आहे.
निधनाच्या चार दिवस आधी गोव्यातील कार्यक्रमात सहभाग
या वृत्तानुसार, नाना पाटेकर यांनी निधनाच्या चार दिवस आधी गोव्यातील डोना पाउला येथे आयोजित एका नाट्यसंस्थेच्या उद्घाटन समारंभाला उपस्थिती लावली होती. ‘सम्राट क्लब इंटरनॅशनल’ या थिएटर क्लबच्या उद्घाटनप्रसंगी त्यांनी रंगभूमी, नाट्यकला आणि कलाकारांच्या योगदानाविषयी आपले विचार मांडले.
रंगभूमी आणि चित्रपटसृष्टीत नवीन कल्पनांना महत्त्व दिले पाहिजे, कलाकारांना एकत्र आणणाऱ्या संस्थांना प्रोत्साहन मिळाले पाहिजे आणि कलेची परंपरा पुढे नेली पाहिजे, असे आवाहन त्यांनी केल्याचे वृत्तात नमूद आहे.
या कार्यक्रमात त्यांनी आपल्या नाट्यप्रवासातील आठवणींनाही उजाळा दिला. ज्येष्ठ लेखक, नाटककार, दिग्दर्शक आणि कलाकार यांच्या एकत्रित प्रयत्नांतून दर्जेदार कलाकृती निर्माण होतात, असे त्यांनी सांगितले.
‘आपण सगळ्यांना एक दिवस जायचेच आहे’
या भाषणातील सर्वाधिक लक्ष वेधून घेणारे विधान म्हणजे, ‘आपण सगळ्यांना एक दिवस जायचेच आहे. उद्या मी इथे असेन की नाही, हे मला माहीत नाही,’ या आशयाचे त्यांचे शब्द.
जीवनाच्या अनिश्चिततेची जाणीव करून देताना त्यांनी प्रत्येकाने स्वतःच्या आयुष्याचा उद्देश तपासून पाहावा, असे सांगितल्याचे वृत्तात म्हटले आहे.
आपले आयुष्य केवळ स्वतःचे घर, पत्नी आणि मुलांपुरते मर्यादित न राहता समाजासाठीही काहीतरी योगदान देणारे असावे, असा विचार त्यांनी मांडला. आपण जे करू इच्छितो, ते करण्यासाठी खरोखर प्रयत्न करतो आहोत का, हा प्रश्न प्रत्येकाने स्वतःला विचारावा, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
राजकीय मतभेद असावेत; पण सार्वजनिक जीवनात सभ्यता हवी
नाना पाटेकर हे आपल्या स्पष्टवक्तेपणासाठी ओळखले जातात. राजकीय आणि सामाजिक विषयांवर मत मांडताना एखाद्या व्यक्तीच्या प्रत्येक विचाराशी सहमत असणे आवश्यक नाही, असे त्यांनी आपल्या भाषणात सांगितल्याचे वृत्त आहे.
एखादी गोष्ट चुकीची वाटत असेल, तर तिच्याविरोधात भूमिका घेणे आवश्यक आहे. मात्र, विरोध व्यक्त करताना सार्वजनिक जीवनातील शालीनता, संयम आणि परस्परांचा आदर जपला पाहिजे, असे त्यांनी अधोरेखित केले.
मित्रांमध्ये मतभेद होऊ शकतात; परंतु सार्वजनिक व्यासपीठावर बोलताना भाषेचे भान आणि सभ्यता राखणे गरजेचे आहे, हा त्यांच्या भाषणातील महत्त्वाचा संदेश होता.
मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील दमदार प्रवास
नाना पाटेकर यांनी आपल्या अभिनयाच्या जोरावर मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. त्यांच्या अभिनयातील सहजता, प्रभावी संवादफेक आणि व्यक्तिरेखेत पूर्णपणे समरस होण्याची क्षमता यांमुळे ते प्रेक्षकांच्या पसंतीस उतरले.
‘परिंदा’, ‘क्रांतिवीर’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘खामोशी : द म्युझिकल’, ‘अब तक छप्पन’, ‘अपहरण’, ‘राजनीति’, ‘वेलकम’ आणि ‘नटसम्राट’ यांसारख्या चित्रपटांतून त्यांनी विविध भूमिका साकारल्या.
‘क्रांतिवीर’मधील आक्रमक आणि प्रभावी भूमिका असो किंवा ‘नटसम्राट’मधील भावनिक अभिनय, नाना पाटेकर यांनी प्रत्येक भूमिकेला स्वतःची वेगळी ओळख दिली. त्यांच्या योगदानासाठी त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांसह अनेक सन्मान मिळाले. २०१३ मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने गौरविले.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची श्रद्धांजली
दिलेल्या वृत्तानुसार, महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी नाना पाटेकर यांच्या निधनाबद्दल शोक व्यक्त केला आणि मराठी व हिंदी चित्रपटसृष्टीतील त्यांच्या योगदानाची आठवण करून दिली.
नाना पाटेकर यांचे व्यक्तिमत्त्व आणि पडद्यावरील अभिनय दोन्ही प्रभावी होते, अशा आशयातून त्यांच्या कलाप्रवासाला आदरांजली वाहण्यात आल्याचे वृत्तात नमूद आहे.
जीवनाकडे पाहण्याची नवी दृष्टी
नाना पाटेकर यांच्या भाषणातील विचार माणसाला स्वतःच्या आयुष्याचे आत्मपरीक्षण करण्यास प्रवृत्त करतात. आयुष्य किती मोठे आहे, यापेक्षा ते कसे जगले जाते आणि समाजासाठी त्यातून काय योगदान दिले जाते, हे अधिक महत्त्वाचे आहे, असा संदेश त्यांच्या वक्तव्यातून समोर येतो.
रंगभूमीवरील सुरुवातीपासून चित्रपटसृष्टीतील यशापर्यंतचा त्यांचा प्रवास अनेक कलाकारांसाठी प्रेरणादायी ठरला आहे. अभिनयासोबतच सामाजिक भान, स्पष्टवक्तेपणा आणि कलेविषयीची निष्ठा या गुणांमुळे नाना पाटेकर यांचे व्यक्तिमत्त्व कायम चर्चेत राहिले आहे.
0 Comments